বিভাজনকালৰ কৰুণ গাঁথা : হৰভজন কৌৰৰ কাহিনী

 বিভাজনকালৰ কৰুণ গাঁথা : হৰভজন কৌৰৰ কাহিনী

                                           - বীৰ্কে বি . থাপা

      ভাৰত বিভাজন কেৱল ভৌগোলিক বিভাজনেই নাছিল,এই বিভাজন আছিল বহু হাজাৰ ব্যক্তিৰ হৃদয় আৰু ৰক্ত-সম্পৰ্কৰো বিভাজন। উৰ্বশী বুতালিয়াৰ 1998 চনত প্ৰকাশিত 'The Other Side of Silence ' গ্ৰন্থত ভাৰত -বিভাজন কালৰ এনে বহু অলিখিত ,হৃদয়বিদাৰক সত্য কাহিনী ব্যক্ত কৰা হৈছে।

      ভাৰত-বিভাজনৰ পৰিণতিস্বৰূপে বাৰ নিযুততকৈ অধিক লোকে নিজৰ পৈত্ৰিক ঘৰ-মাটি,সা -সম্পত্তি সকলো ত্যাগ কৰি এখন দেশৰ পৰা আন এখন দেশলৈ প্ৰত্যাগমন কৰিবলগা হোৱাৰ উপৰিও যাত্ৰাপথত ব্যাপক পৰিসৰত হত্যা কৰা হৈছিল।বহুতৰ পুষ্টিহীনতা আৰু সংক্ৰামক ৰোগত মৃত্যু হৈছিল।এনেদৰে মৃত্যু হোৱা লোকৰ সংখ্যা সমসাময়িক ব্ৰিটিছ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২ লাখৰ পৰা পৰৱৰ্তীকালৰ ভাৰতীয় অনুমান অনুসৰি ২০ লাখ পৰ্যন্ত আছিল।তাৰ লগে লগে সাম্প্ৰদায়িক উত্তেজনাৰে লুট-পাত,ধৰ্ষণ আদিৰ দৰে কাৰ্যও কৰা হৈছিল।বলপূর্বকভাৱে মানুহক ধৰ্মান্তৰিত কৰাৰ উপৰিও ধৰ্ষণ আৰু অপহৰণ কৰি নিয়া মহিলাসকলক বেশ্যাবৃত্তিত নিযুক্ত কৰা হৈছিল অথবা বলপূর্বকভাৱে বিয়া কৰোৱা হৈছিল। তেনে এক মর্মান্তিক ঘটনা সংঘটিত হৈছিল হৰভজন কৌৰ নামৰ এগৰাকী শিখ যুৱতীৰ জীৱনতো। এই কৰুণ ,সত্য কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে The Other Side of Silence গ্ৰন্থত ।

      হৰভজন কৌৰৰ মৰ্মান্তিক কাহিনী উল্লেখ কৰি উৰ্বশী বুতালিয়াই লিখিছে যে তেওঁ

এবাৰ সাহিত্য উৎসৱ এটাত যোগ দিবলৈ গৈ কিছুদিন কৰাচীত আছিল। তাতে এক অধিবেশনত তেওঁ শ্বেহনাজ নামৰ এগৰাকী চৌৰাশী বছৰীয়া মহিলাক লগ পায়। শ্বেহনাজৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাৰ পৰা আৱিস্কৃত হৈছিল বিভাজনকালৰ অন্য এক ট্ৰেজিক কাহিনী।

    শ্বেহনাজ আছিল জন্মসূত্ৰে এগৰাকী শিখ।তেওঁৰ নাম আছিল হৰভজন কৌৰ। বিভাজনৰ সময়ত পাকিস্তানৰ পৰা ভাৰতলৈ পলায়ন কৰোঁতে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলোৱা হয়। এই আক্ৰমণৰ সময়ত বহু লোকক হত্যা কৰা হৈছিল,লুটপাত কৰা হৈছিল আৰু ছোৱালী আৰু মহিলাসকলক ধৰ্ষণ,অপহৰণ কৰা হৈছিল।তেনেদৰে অপহৰণ কৰি নিয়া ছোৱালীবোৰৰ মাজত হৰভজন কৌৰো আছিল এজনী। 

      হৰভজন কৌৰক অপহৰণ কৰি নিয়া মানুহজনৰ নাম আছিল আফজল খান।এটা সময়ত আফজল খানে হৰভজনক ইছলাম ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত কৰি বিয়া কৰায় । ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত তাইৰ নতুন পৰিচয় হ'ল ' শ্বেহনাজ '। বিয়াৰ পাছত তেওঁলোকৰ চাৰিজনী ছোৱালী আৰু এটি ল’ৰাৰ জন্ম হ'ল।

      ইতিমধ্যে ষাঠিৰ দশকৰ আৰম্ভণিত ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত কথাবোৰ অলপ মুকলি হোৱাত হৰভজনে কাৰোবাৰ জৰিয়তে গম পালে যে তাইৰ মাক-দেউতাক এতিয়াও ভাৰতত জীয়াই আছে। মাক-দেউতাকক তাই লগ পাব বিচৰাত স্বামী আফজল খান সপৰিয়ালে ভাৰতলৈ আহি

হৰভজন কৌৰক তাইৰ মাক-দেউতাকৰ সৈতে লগ লগাই দিলে।বহু বছৰৰ মূৰত নিজৰ হেৰুৱা কন্যাক জীৱন্তে লগ পাই মাক-দেউতাক আনন্দত আত্মহাৰা হৈ উঠিল।তাইয়ো আৱেগত উচুপি উঠিল।

      কিন্তু সেই সময়ত কোনেও ক'ব পৰা নাছিল যে তেওঁলোকৰ জীৱনত কেনে দুৰ্ভাগ্যই অপেক্ষা কৰি আছিল।তেওঁলোকে জনা নাছিল কেনে যাতনা তেওঁলোকে ভূগিবলগা আছে।হেৰুৱা সন্তানক পাই হৰভজনৰ মাক-দেউতাকে তাইক আৰু পাকিস্তানলৈ উভতি যাবলৈ নিদিলে। তেওঁলোকে তাইক জনাই দিলে যে তাই ইচ্ছা কৰিলে নিজৰ সন্তানকেইটিক লগত ৰাখিব পাৰে,কিন্তু স্বামী আফজলক ৰাখিব নোৱাৰিব।স্বামী আফজল খানে পত্নী অথবা সন্তান কাকো এৰিব বিচৰা নাছিল।দুয়োপক্ষই নিজৰ কথাত লাগি থাকিল।অৱশেষত আফজল খানে উপায়ন্তৰ হৈ সন্তানকেইটিক লৈ নিজদেশ পাকিস্তানলৈ উভতি গ'ল।তাৰ পাছতে হৰভজনৰ মাক-দেউতাকে তাইক গুৰচৰণ নামৰ শিখ মানুহ এজনৰ লগত পুনৰ বিয়া দিয়ে।

     গুৰচৰণ সিং পূৰ্বে বিয়া পতা লোক আছিল।পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছত একমাত্ৰ পুত্ৰৰ চোৱাচিতাৰ বাবেই তেওঁ পুনৰ বিয়া পাতিছিল।বিয়া হৈ আহি হৰভজনে এই ল’ৰাটিক ডাঙৰ-দীঘল কৰে।পাছত সেই ল'ৰাই আমেৰিকালৈ গৈ পঢ়া-শুনা কৰি তাতেই অধ্যাপক হয়গৈ। কিছুবছৰৰ পাছত দেউতাকৰ মৃত্যুৰ হোৱাত তেওঁ মাক হৰভজনক আমেৰিকালৈ নি নিজৰ লগত ৰাখে । 

     মাকৰ পূৰ্বৰ জীৱন সম্পৰ্কে পুতেকে ঘূণাক্ষৰেও একো গম পোৱা নাছিল।এদিন ঘটনাক্রমে তেওঁ সকলো কথা জানিব পাৰি মাক হৰভজনৰ পূৰ্বৰ পৰিয়ালৰ সন্ধানত নামি পৰিল।পাকিস্তানৰ বাতৰি -কাকতত তেওঁ 'এগৰাকী মাতৃয়ে নিজৰ সন্তানক বিচাৰে ' বুলি বিজ্ঞাপন দি মাকৰ পূৰ্বৰ পৰিয়ালক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে।বহু চেষ্টাৰ অন্তত পাকিস্তানৰ পৰিয়ালটিৰ সন্ধান পোৱা গ'ল।সেই অনুসৰি আমেৰিকাৰ অধ্যাপক পুত্ৰই মাক হৰভজন কৌৰক তেওঁৰ পূৰ্বৰ স্বামীৰ সন্তানকেইটিৰ সৈতে লগ লগাই দিয়াৰ উদ্দেশ্যে পাকিস্তানলৈ লৈ যায়।উল্লেখযোগ্য যে ভাৰতবৰ্ষত হৰভজনক এৰি অহাৰ পাছত পূৰ্বৰ স্বামী আফজল খানে পুনৰ বিয়া পাতিছিল আৰু এইগৰাকী পত্নীৰ ফালৰ পৰাও তেওঁৰ পাঁচটি সন্তান আছিল।

       প্ৰায় পঞ্চাশ বছৰৰ পাছত হৰভজন কৌৰে তাইৰ নিজৰ পাচোঁটি সন্তানক পুনৰ লগ পাইছিল।উৰ্বশী বুতালিয়াই কৰাছীত লগ পাওঁতে হৰভজন তাইৰ পাকিস্তানৰ সন্তানকেইটিৰ লগতে আছিল ।হৰভজন কৌৰৰ সৈতে কথা পাতি উৰ্বশী বুতালিয়াই এই সমস্ত কাহিনী জানিব পাৰিছিল।তাইৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাৰ পৰা জানিব পৰা গৈছিল যে তাই আকৌ পূৰ্বৰ দৰেই 'শ্বেহনাজ' হৈ নিজৰ সন্তানকেইটিৰ সৈতে পাকিস্তানৰ নাগৰিক হিচাপে থাকিব বিচাৰে।The Other Side of Silence গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ পোৱা সময়লৈকে অৱশ্যে উৰ্বশী বুতালিয়াৰ বাবে এই অমিমাংসীত প্ৰশ্ন ৰৈ গৈছিল যে তাইক সেই অনুমতি দিয়া হ’ব নে নাই ? নে তাই আমেৰিকালৈ উভতি গৈ আকৌ এবাৰ 'হৰভজন' হ’ব লাগিব ? (সমাপ্ত)